Yâ Ğaffâr, Yâ Settâr, Yâ Tevvâb: Bağışlanma

Yâ Ğaffâr, Yâ Settâr, Yâ Tevvâb, Allah Teâlâ’nın bağışlama, ayıpları örtme ve tövbeyi kabul etme sıfatlarını ifade eden üç güzel ismidir. Bu üç esmâ; günahkâr mü’minin ümitle Allah’a yönelmesinin, gizli ayıpların setrolunmasının ve tövbenin kabul edilmesinin manevi mihverini oluşturur. Bu rehberde her bir ismin Kur’ânî dayanağını, anlamını, sahih hadis kaynaklarındaki yerini ve uygulamada zikir adâbını bulacaksınız.

Bağışlanma ile İlgili Üç Esmânın Yeri

Allah Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de buyurur:

“De ki: ‘Ey nefisleri aleyhine sınırı aşmış olan kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz O, çok bağışlayan, çok merhamet edendir.'” (Zümer sûresi, 53)

Bu üç esmâ — Ğaffâr, Settâr, Tevvâb — Zümer 53’ün manevî tezahürüdür. Mü’min, ne kadar günah işlemiş olursa olsun, bu üç ismi okuyup tövbe edebilir.

1. Yâ Ğaffâr — Çok Bağışlayıcı

Anlamı: “Ğaffâr” (الْغَفَّار), “ğufrân” (örtme, bağışlama) kökünden mübâlağa kalıbıdır. “Çok bağışlayıcı, defalarca bağışlayan, kullarının günahlarını örtüp affeden” anlamına gelir. İmâm Gazâlî “el-Maksadü’l-Esnâ” eserinde: “Ğaffâr, Allah Teâlâ’nın günahları açıklamayan ve hesap günü bunları affedenidir.” demiştir.

Bu isim Kur’ân-ı Kerîm’de beş yerde Allah’a izafe edilir:

Tâhâ 82: “Şüphesiz ki ben, tevbe edip iman eden ve sâlih amel işleyenleri çok bağışlayıcıyım.” (innî leğaffârun)
Sâd 66: “Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin Rabbi… O Azîz’dir, Ğaffâr’dır.”
Mü’min (Ğâfir) 42: “el-Azîzu’l-Ğaffâr”
Nuh 10: “Rabbinizden bağışlanma dileyin; çünkü O Ğaffâr’dır.”
Zümer 5: “el-Azîzu’l-Ğaffâr”

Yâ Ğaffâr Zikrinin Faziletleri

Günahların affı: Hz. Peygamber’in (s.a.v.) seherde yaptığı duâlarda Yâ Ğaffâr ismi geçer.
Geçmiş tövbelere kuvvet: Mü’min, eski günahları için ümit ile yeniden tövbeye yönelir.
İstiğfâr formülünün anahtarı: Sünnet istiğfâr formülü “Estağfirullâhe’l-Azîme’llezî lâ ilâhe illâ huve’l-Hayyu’l-Kayyûmu ve etûbu ileyh” (Buhârî mânâsı; Ebû Dâvûd, Vitr 1517 — hasen) bu ismin hakikatine teveccühtür.

2. Yâ Settâr — Ayıpları Örten

Anlamı: “Settâr” (السَّتَّار) ya da daha sahih ifadeyle “Sittîr” (السِّتِّير), “setir” (örtme) kökünden mübâlağa formudur. “Kullarının ayıplarını örten, gizli kusurları açıklamayan” anlamına gelir. Ya’lâ b. Ümeyye’den (r.a.) rivayet edilen sahih hadiste, Hz. Peygamber (s.a.v.) bir adamın açıkta gusül aldığını görmüş ve şöyle buyurmuştur:

“Şüphesiz Allah Hayyy’dır (utanan), Sittîr’dir (örten); hayâyı ve örtünmeyi sever. Sizden biriniz gusül ederken örtünsün.” (Ebû Dâvûd, Hammâm 4012; Nesâî, Ğusl 406 — sahih)

Bu sahih hadis, Allah’ın “es-Sittîr” ismini kesin olarak vurgular. Klasik dua kitaplarında “Yâ Settâr” formu yaygın olarak kullanılır; her iki tabir aynı anlama gelir.

Hz. Peygamber (s.a.v.) ayrıca şöyle buyurmuştur: “Allah, dünyada bir kulun ayıbını örterse, kıyâmet gününde de onun ayıbını örter.” (Buhârî, Mezâlim 2442; Müslim, Birr 2580)

Yâ Settâr Zikrinin Faziletleri

Gizli kusurların setrolunması: Mü’min, başkalarına gözükmeyen kusurları için Allah’ın setrine sığınır.
Hata anında kalkan: “Yâ Settâr, ayıbımı kullarından setret” niyetiyle dua etmek müstehâbdır.
Edeb terbiyesi: Bu ismi zikreden mü’min, başkalarının ayıbını da örtmeye çalışır; Allah’ın sıfatıyla ahlâklanır.

3. Yâ Tevvâb — Tövbeyi Çok Kabul Eden

Anlamı: “Tevvâb” (التَّوَّاب), “tövbe” (dönüş) kökünden mübâlağa formudur. İki yönlü mâna içerir: (1) Kulun tövbesini çok kabul eden, (2) kulu tövbeye sürekli muvaffak kılan. İmâm Beyhakî “el-Esmâ ve’s-Sıfât” eserinde “Tevvâb, kullarının tövbelerini defalarca kabul eden, asla bıkmayan, geri çevirmeyendir.” demiştir.

Bu isim Kur’ân-ı Kerîm’de birçok yerde Allah’a izafe edilir:

Bakara 37: “Âdem Rabbinden bazı kelimeler aldı; Allah da onun tövbesini kabul etti. Şüphesiz O, Tevvâb’tır, Rahîm’dir.”
Bakara 54, 128, 160: Tevvâb-Rahîm tekrarı
Nasr 3: “Rabbinin hamdiyle tesbih et ve O’ndan bağışlanma dile. Şüphesiz O, Tevvâb’tır.”
Tevbe 104: “Allah, kullarının tövbesini kabul eden, sadakaları alandır.”

Yâ Tevvâb Zikrinin Faziletleri

Defalarca tövbe etme cesareti: Hz. Peygamber (s.a.v.): “Allah, sizden birinin tövbesinden, biriniz çölde ölmüş hâliyle bulduğu devesinin geri gelmesi sevincinden daha çok sevinir.” (Buhârî, Daavât 6309; Müslim, Tövbe 2747)
Sürekli yenilenen tövbeler: Mü’min, Yâ Tevvâb diyerek her gün, her saat tövbeye yönelir.
Hz. Peygamber’in (s.a.v.) günlük tövbesi: Resûlullah (s.a.v.) günde 70 (bazı rivayetlerde 100) defa istiğfâr eder ve Allah’a tövbe ederdi (Buhârî, Daavât 6307; Müslim, Zikr 2702).

Üç Esmânın Birlikte Zikri ve Niyâzı

Mü’min, bu üç ismi tek bir niyâzda birleştirebilir:

Arapça:
يَا غَفَّارُ يَا سَتَّارُ يَا تَوَّابُ، اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، وَاسْتُرْ عَلَيَّ عُيُوبِي، وَتُبْ عَلَيَّ تَوْبَةً نَصُوحًا

Okunuşu: “Yâ Ğaffâru yâ Settâru yâ Tevvâb, iğfir lî zünûbî, vestur aleyye uyûbî, ve tüb aleyye tevbeten nasûhâ.”

Anlamı: “Ey Ğaffâr, ey Settâr, ey Tevvâb! Günahlarımı bağışla, ayıplarımı ört ve tövbemi katıksız bir tövbe olarak kabul et.”

Üç Esmânın Zikir Adâbı

Kalbî hazırlık: Yâ Ğaffâr-Settâr-Tevvâb zikri, kalbî pişmanlığın somut ifadesidir.
Vakit: Seher (gecenin son üçte biri), Cuma günü, sabah-akşam ezkârı vakti, secdede.
Sayı: Sahih bir hadis ile sınırlandırılmış değildir. Klasik tatbîk olarak 33, 70, 100 sayıları tercih edilmiştir. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) günlük 70-100 istiğfârı bu sayıların referansıdır.
Eylem ile birlikte: Tövbeyi yalnız sözle değil, terk-i meâsî (günahları bırakma) ile somutlaştırmak.
Hak sahibinden helâllik almak: Kul hakkı içeriyorsa, önce hak sahibi ile helâlleşmek.

Tövbe rehberimiz: Tövbe Duası: Sünnet İstiğfâr Duâları. Diğer üçlü esmâ rehberlerimiz: Yâ Vedûd, Yâ Berr, Yâ Kerîm, Yâ Şâfî, Yâ Muîn, Yâ Müsteân.

İlgili Dualar ve Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Ğaffâr ile Ğafûr arasındaki fark nedir?

İkisi de “ğufrân” (örtme, bağışlama) kökünden gelir. Ğafûr “fa’ûl” kalıbı, Ğaffâr ise “fa”âl” mübâlağa kalıbıdır. Ğaffâr, “çok ve sürekli bağışlayan”, Ğafûr ise “büyük günahları dahi bağışlayan” anlamlarıyla yorumlanmıştır. İmâm Beyhakî, ikisinin de eşdeğer olduğunu ancak Ğaffâr’da “tekrarlanan bağışlama” mânâsının daha kuvvetli olduğunu söyler.

“Settâr” Kur’ân’da geçer mi?

“Settâr” (السَّتَّار) lafzı doğrudan Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’a izafetle geçmez; ancak “Sittîr” (السِّتِّير) formu Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sahih hadisinde Allah’a izafetle açıkça vârid olmuştur (Ebû Dâvûd 4012, Nesâî 406). Halk arasında ve klasik dua kitaplarında “Settâr” formu yaygın kullanılmaktadır; her iki tabir de “ayıpları örten” anlamına gelir.

Bu üç ismin birlikte zikri nasıl yapılır?

Yukarıdaki “Yâ Ğaffâr, yâ Settâr, yâ Tevvâb…” niyâzı, üç ismin birlikte okunduğu sünnet kalıbına uygun bir formdur. Mü’min bunu sabah-akşam ezkârıyla birlikte, Cuma günleri ve seher vakti rutin olarak okuyabilir.

Tövbe-i nasûh nedir?

“Tövbe-i nasûh” Tahrîm sûresi 8. ayetinde geçer ve “katıksız, samîmî, geri dönüşsüz tövbe” demektir. Üç şartı vardır: (1) günahı hemen terk etmek, (2) yapılana pişman olmak, (3) bir daha yapmamaya azmetmek. Kul hakkı varsa, dördüncü olarak hakkı sahibine ödeme/helâlleşme şartı eklenir.

Hz. Peygamber (s.a.v.) günde kaç defa istiğfâr ederdi?

Sahih hadiste Resûlullah (s.a.v.): “Vallâhi ben günde 70’ten fazla Allah’a istiğfâr eder, O’na tövbe ederim.” (Buhârî, Daavât 6307) buyurmuştur. Müslim’in rivayetinde sayı 100’dür (Müslim, Zikr 2702). Mü’min, peygamberî bu sünneti uygulayarak günde en az 70-100 defa istiğfâr okur.

Kaynaklar

Buhârî, Sahîh — Mezâlim 2442; Daavât 6307, 6309, 6410
Müslim, Sahîh — Birr 2580; Zikr 2677, 2702; Tövbe 2747
Ebû Dâvûd, Sünen — Vitr 1517; Hammâm 4012
Nesâî, Sünen — Ğusl 406
Tirmizî, Sünen — Daavât 3507 (99 isim listesi)
Kur’ân-ı Kerîm — Bakara 37, 54, 128, 160; Tâhâ 82; Sâd 66; Mü’min/Ğâfir 42; Zümer 5, 53; Nûh 10; Tevbe 104; Nasr 3; Tahrîm 8
İmâm Gazâlî, el-Maksadü’l-Esnâ
İmâm Beyhakî, el-Esmâ ve’s-Sıfât
Diyanet Kur’ân-ı Kerîm Meâli

Yâ Ğaffâr, Yâ Settâr, Yâ Tevvâb: Bağışlanma İçin 3 Esmâ-i Hüsnâ

Bağışlanma ile İlgili Üç Esmânın Yeri